Kabinet-Niculescu schrapt omzetbelasting IMCA, wil tekort fors terugdringen

Het regeerprogramma van premier-designate Luca Niculescu schaft de minimumbelasting op de omzet, de IMCA, per 1 januari 2027 af. Het programma, donderdag bij het parlement ingediend, wil zo investeringen stimuleren. De huidige heffing belast namelijk de omzet van bedrijven, niet de werkelijke winst. De IMCA werd enkele jaren geleden ingevoerd als extra belasting voor grote bedrijven, los van de gewone vennootschapsbelasting.

Niculescu, een voormalige diplomaat, leidt namens de PSD het kabinet. Dat moet de opvolger worden van het demissionaire kabinet van Ilie Bolojan. Zijn programma moet vooral de overheidsfinanciën op orde brengen, na jaren van hoge tekorten. Het kabinet wil die orde vinden zonder de laagste inkomens zwaarder te belasten dan nodig. De uitgaven aan ambtenaren en overheidspersoneel moeten dalen: van 9,3% van het bbp in 2024 naar 7,9% in 2031, als onderdeel van de meerjarige begrotingsconsolidatie. Daarnaast komt er een plafond van 12,2% van het bbp voor de uitgaven aan sociale bijstand. Overheidsinstanties met overlappende taken worden samengevoegd en de inkoop wordt centraal georganiseerd.

Die bezuinigingen moeten de snel oplopende rentelasten op de Roemeense staatsschuld compenseren. Die last weegt mee bij elke begrotingskeuze van het nieuwe kabinet. In de eerste acht maanden van 2026 betaalde de staat 42,1 miljard lei aan rente op zijn schuld, 26,7% meer dan een jaar eerder. De staatsschuld stond medio 2026 op 60,4% van het bbp.

Een ander speerpunt is het verkleinen van het btw-gat. Dat moet onder meer via snellere btw-teruggaven aan bedrijven die hun verplichtingen nakomen. Roemenië loopt zo ongeveer 30% van zijn btw-inkomsten mis. Het btw-nalevingsgat bedroeg in 2023 exact 30,0% van de theoretische btw-opbrengst, omgerekend 9,2 miljard euro. Dat is het hoogste percentage van de hele Europese Unie, blijkt uit het VAT Gap-rapport van de Europese Commissie. Dat rapport vergelijkt elk jaar hoeveel btw EU-landen innen, tegenover wat ze volgens de regels zouden moeten innen.

Voor pensioenen voorziet het programma vanaf 2027 in een voorzichtige, jaarlijkse indexering. Die moet vooral de koopkracht van lage pensioenen beschermen, binnen de grenzen van de begrotingsconsolidatie. Daarmee probeert het kabinet de balans te vinden tussen bezuinigen en het ontzien van de laagste inkomens.

Wie met een laag pensioen rondkomt, krijgt vanaf 2027 een jaarlijkse, voorzichtige indexering om de koopkracht te beschermen. Bedrijven die hun belastingen op tijd betalen, krijgen hun btw voortaan sneller terug. Tegelijk verdwijnt voor ondernemingen vanaf 2027 de minimumbelasting op de omzet, wat de belastingdruk op investeringen verlicht. De rentelasten van 42,1 miljard lei die de staat dit jaar al kwijt is aan zijn schuld, laten weinig ruimte voor nieuwe uitgaven. De bezuinigingen op ambtenaren en sociale bijstand moeten die rentelast opvangen.

Demissionair premier Ilie Bolojan, voorzitter van de liberale PNL die tot voor kort de regering leidde, liet weten dat zijn partij in de oppositie blijft. Hij beoordeelt het kabinet-Niculescu op maatregelen en resultaten: steun voor goed beleid, verzet tegen het niet nakomen van gemaakte afspraken. Hij deed die uitspraak na overleg met leiders van de Europese Volkspartij in Brussel, op 15 en 16 oktober.