CCR stelt grondwettelijk conflict vast: Grindeanu krijgt gelijk over SAFE-ordonnantie

Het Grondwettelijk Hof van Roemenië (CCR) heeft op 22 oktober 2026 vastgesteld dat er een grondwettelijk conflict bestaat tussen regering en parlement over de noodordonnantie voor het SAFE-defensieprogramma. Het hof gaf daarmee Kamervoorzitter Sorin Grindeanu gelijk in zijn klacht tegen de demissionaire regering-Bolojan. Vijf van de negen rechters stemden voor het toekennen van de klacht, vier tegen.

Grindeanu is voorzitter van de Kamer van Afgevaardigden, een van de twee kamers van het Roemeense parlement. Hij diende de klacht tegen de regering in omdat die de ordonnantie uitvaardigde terwijl ze al demissionair was. Hij voerde aan dat een demissionair kabinet geen bevoegdheid meer heeft om zo’n verstrekkende noodordonnantie uit te vaardigen. Dat geldt zeker voor een onderwerp dat het parlement al behandelde. De demissionaire status van de regering-Bolojan gaat terug op een motie van wantrouwen die het parlement op 5 mei 2026 aannam. Drie dagen later, op 8 mei 2026, publiceerde de regering noodordonnantie 38/2026 over het SAFE-programma in het Staatsblad. Een noodordonnantie (OUG) is een regel die de regering zelf uitvaardigt, zonder voorafgaande stemming in het parlement. Het parlement kan zo’n ordonnantie later nog goedkeuren of afwijzen.

Het Grondwettelijk Hof had zijn uitspraak over de klacht van Grindeanu al een keer uitgesteld, van 7 oktober naar 22 oktober. CCR beslecht onder meer conflicten van grondwettelijke aard tussen staatsinstellingen, zoals in deze zaak tussen regering en parlement. Zulke uitspraken van het hof zijn bindend voor de betrokken instellingen en kunnen niet worden aangevochten bij een andere rechter.

Bolojan leidt sinds het aannemen van de motie van wantrouwen op 5 mei 2026 een demissionair kabinet. Een demissionaire regering in Roemenië blijft in functie tot een nieuw kabinet is gevormd, maar voert in de tussentijd in beginsel geen nieuw beleid meer. Met de uitspraak van 22 oktober staat vast dat regering en parlement het oneens waren over de bevoegdheid om de SAFE-ordonnantie uit te vaardigen. Het hof gaf Grindeanu daarin gelijk.

De ordonnantie waar de zaak om draait, regelt de uitvoering van het Europese SAFE-leenprogramma voor defensie in Roemenië. SAFE staat voor Security Action for Europe. Het is een EU-instrument waarmee lidstaten tegen gunstige voorwaarden kunnen lenen voor defensie-uitgaven. Roemenië krijgt daaruit €16,68 miljard toegewezen, de tweede grootste toewijzing in de Europese Unie na Polen. De Europese Commissie ondertekende de leenovereenkomst met Roemenië op 21 mei 2026.